مقایسه ChatGPT و DeepSeek؛ کدام هوش مصنوعی بهتر است؟

در این مقاله قصد داریم دو مورد از محبوب‌ترین ابزارهای هوش مصنوعی یعنی ChatGPT و DeepSeek را به‌صورت کاربردی با هم مقایسه کنیم.

چت جی‌پی‌تی بهتره یا دیپ‌سیک؟
این دقیقاً همان سؤالی است که این روزها کاربران زیادی، به‌ویژه در ایران، از خودشان می‌پرسند.

هدف ما در این مقایسه، بررسی صرف عدد و نمودار نیست؛ بلکه می‌خواهیم با نگاه تجربه‌محور، مزایا و معایب هرکدام را بررسی کنیم تا در نهایت بتوانید تصمیم بگیرید کدام هوش مصنوعی برای نیاز کاری یا شخصی شما انتخاب بهتری است.

نگاهی به تاریخچه چت جی‌پی‌تی

چت جی پی تی یک ربات مکالمه هوشمند است که توسط شرکت OpenAI توسعه داده شده و برای اولین‌بار در ۳۰ نوامبر ۲۰۲۲ معرفی شد. این ابزار بر پایه خانواده مدل‌های زبانی GPT ساخته شده و نسخه‌های شناخته‌شده‌ای مانند GPT-3.5 و GPT-4 را در اختیار کاربران قرار داده است.

چت جی‌پی‌تی با استفاده از تکنیک‌های یادگیری نظارت‌شده و یادگیری تقویتی با بازخورد انسانی (RLHF) آموزش دیده و به همین دلیل می‌تواند:

• متن‌های منسجم تولید کند
• مکالمه طبیعی شبیه انسان داشته باشد
• مفاهیم پیچیده را مرحله‌به‌مرحله توضیح دهد
• در آموزش، تولید محتوا و برنامه‌نویسی کمک قابل توجهی ارائه دهد

به دلیل همین قابلیت‌ها، ChatGPT خیلی سریع در سراسر دنیا محبوب شد و پس از عرضه آن، شرکت OpenAI به ارزش‌گذاری چند ده میلیارد دلاری رسید.

وضعیت ChatGPT برای کاربران ایرانی

با وجود محبوبیت بالا، ChatGPT برای کاربران ایرانی همیشه در دسترس نبوده است. محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها باعث شده دسترسی مستقیم و پایدار به این ابزار با چالش‌هایی همراه باشد؛ موضوعی که می‌توان آن را یکی از معایب اصلی ChatGPT برای کاربران داخل ایران دانست.
با این حال، قدرت تحلیلی بالا و مدل ذهنی گسترده این هوش مصنوعی باعث شده همچنان یکی از قوی‌ترین گزینه‌ها در سطح جهانی باقی بماند.

تاریخچه هوش مصنوعی DeepSeek

در مقابل ChatGPT، هوش مصنوعی دیپ سیک یک پروژه هوش مصنوعی نسبتاً جدید اما بسیار جدی است که در سال ۲۰۲۳ معرفی شد.

• در ۲ نوامبر ۲۰۲۳، دیپ‌سیک اولین مدل خود با نام DeepSeek Coder را منتشر کرد؛ مدلی که برای استفاده تجاری رایگان و به‌صورت متن‌باز در دسترس قرار گرفت.
• در ۲۹ نوامبر ۲۰۲۳، مدل بزرگ‌تری با نام DeepSeek LLM معرفی شد که تا ۶۷ میلیارد پارامتر مقیاس‌پذیری داشت و با هدف رقابت مستقیم با مدل‌هایی مانند GPT-4 توسعه پیدا کرد.
• نسخه چت‌محور این مدل نیز با نام DeepSeek Chat عرضه شد تا کاربران عادی بتوانند تجربه‌ای مشابه چت‌بات‌های رایج داشته باشند.

مزیت مهم DeepSeek نسبت به ChatGPT

یکی از مهم‌ترین مزیت‌های DeepSeek نسبت به GPT، رویکرد متن‌باز بودن و آزادی بیشتر در استفاده و توسعه است. همین ویژگی باعث شده DeepSeek در میان توسعه‌دهندگان و برنامه‌نویسان، به‌ویژه کسانی که به دنبال جایگزین‌های آزادتر و کم‌هزینه‌تر هستند، محبوبیت زیادی پیدا کند.

شرکت سازنده DeepSeek در نمودارها و گزارش‌های رسمی خود ادعا می‌کند که این مدل در برخی حوزه‌ها مانند قدرت ریاضی، حل مسئله و استدلال منطقی عملکردی هم‌سطح یا حتی بهتر از GPT دارد. این ادعاها روی کاغذ و بنچمارک‌ها قابل‌توجه‌اند، اما واقعیت این است که اعداد به‌تنهایی برای انتخاب یک هوش مصنوعی کافی نیستند.

برای همین، بهتر است کمی از نمودارها فاصله بگیریم و بر اساس تجربه واقعی کاربران این دو ابزار را مقایسه کنیم.

این نموداری است که شرکت سازنده دیپ سیک مدعیه:

مقایسه ChatGPT و DeepSeek از نگاه تجربه کاربری

1. محدودیت نسخه رایگان

در حال حاضر، نسخه رایگان ChatGPT دارای محدودیت است و پس از چند پرامپت، مدل به نسخه‌های ضعیف‌تر سوییچ می‌شود. با این حال، در همان استفاده اولیه هم می‌توان برای مدت کوتاهی از مدل‌های قدرتمندتر مثل GPT-4 یا GPT-4o استفاده کرد.

در مقابل، DeepSeek به‌صورت رایگان در دسترس است، اما همین رایگان بودن باعث می‌شود در زمان‌های شلوغ، فشار زیادی روی سرورها وارد شود.

2. درک تصویر و پردازش چندرسانه‌ای

یکی از مزیت‌های مهم ChatGPT، توانایی درک و پردازش تصویر است. شما می‌توانید:

• تصویر به آن بدهید
• از تصویر خروجی بگیرید
• حتی در بعضی سناریوهای برنامه‌نویسی از تحلیل تصویر استفاده کنید

در تجربه عمومی کاربران، DeepSeek در نسخه‌های رایج چت چنین قابلیتی را ارائه نمی‌دهد؛ بنابراین در این بخش، ChatGPT برتری محسوسی دارد.

3. افزونه‌ها و اکوسیستم

یکی دیگر از برتری‌های ChatGPT، اکوسیستم پلاگین‌ها و ابزارهای جانبی است. بسیاری از سرویس‌ها و هوش مصنوعی‌های دیگر، قابلیت‌های خود را به‌صورت پلاگین در دل ChatGPT ارائه کرده‌اند؛ قابلیتی که باعث می‌شود این ابزار فراتر از یک چت‌بات ساده عمل کند.

در حال حاضر، DeepSeek چنین اکوسیستم پلاگینی فعالی ندارد و بیشتر به‌عنوان یک مدل زبانی مستقل استفاده می‌شود.

4. کیفیت نوشتار فارسی و راست ‌به‌ چپ

در نسخه وب DeepSeek، ضعف‌هایی در نوشتار فارسی و نمایش راست‌به‌چپ دیده می‌شود؛ مشکلی که معمولاً در ChatGPT وجود ندارد. اگر تولید محتوای فارسی برایتان مهم است، این تفاوت کاملاً محسوس خواهد بود.

5. دسترسی برای کاربران ایرانی

یکی از مزیت‌های مهم DeepSeek نسبت به ChatGPT، عدم تحریم ایران است. کاربران ایرانی بدون نیاز به روش‌های جانبی می‌توانند از این هوش مصنوعی استفاده کنند، در حالی که دسترسی به ChatGPT برای بسیاری از کاربران داخل ایران همچنان با محدودیت همراه است.

6. برنامه‌نویسی و استفاده فنی

DeepSeek عملکرد قابل‌قبولی در برنامه‌نویسی و کمک به توسعه‌دهندگان دارد و شخصاً هم تجربه‌های مثبتی از استفاده آن در این حوزه داشته‌ام.
با این حال، قابلیت‌هایی مثل درک تصویر در ChatGPT گاهی حتی در کدنویسی هم مزیت بزرگی محسوب می‌شوند؛ مثلاً در تحلیل اسکرین‌شات‌ها یا دیاگرام‌ها.

به همین دلیل، در حوزه برنامه‌نویسی نمی‌توان با قطعیت گفت یکی کاملاً بهتر از دیگری است؛ هر دو ابزار بسته به سناریو می‌توانند انتخاب مناسبی باشند.

7. پایداری و شلوغی سرورها

به‌دلیل رایگان بودن DeepSeek، این سرویس گاهی میزبان حجم بالایی از کاربران می‌شود و در نتیجه کاربران با پیام‌هایی مثل
«به‌دلیل شلوغی سرور، لطفاً بعداً تلاش کنید»
مواجه می‌شوند.

این مشکل معمولاً در ChatGPT کمتر دیده می‌شود و از نظر پایداری سرویس، وضعیت بهتری دارد.

جمع‌بندی نهایی؛ انتخاب کدام منطقی‌تر است؟

اگر بخواهم کاملاً صادقانه بگویم:

• انتخاب اول من ChatGPT است؛ به‌دلیل کیفیت مکالمه، اکوسیستم گسترده، پردازش تصویر و پایداری بهتر
• DeepSeek انتخاب دوم بسیار خوبی است؛ به‌خصوص زمانی که دسترسی به ChatGPT محدود باشد یا کاربر به دنبال یک گزینه رایگان و بدون تحریم باشد

در نهایت، انتخاب بین ChatGPT و DeepSeek کاملاً به نیاز شما بستگی دارد، نه فقط به نمودارها و ادعاهای شرکت‌ها.